Przyczyny opuchniętej twarzy – jak sobie radzić?

Opuchlizna twarzy to problem, z którym zmaga się wiele osób. Sama w sobie nie jest chorobą – a jedynie objawem, że gospodarka płynów w organizmie została zaburzona lub doszło do reakcji obronnej układu immunologicznego. Tkanki twarzy mają specyficzną budowę. Skóra jest stosunkowo cienka i dobrze unaczyniona, dlatego bywa podatna na gromadzenie się nadmiernej ilości krwi i limfy w przestrzeniach międzykomórkowych. Niewiele trzeba, żeby pojawił się obrzęk. Jakie są zatem najczęstsze przyczyny tego zjawiska i jak szybko pozbyć się opuchlizny z twarzy?

Jak powstaje opuchlizna twarzy?

Opuchnięcie twarzy pojawia się, kiedy dochodzi do zaburzenia stałej wymiany płynów między układem limfatycznym, przestrzenią międzykomórkową i naczyniami krwionośnymi. Kiedy ten proces przestaje przebiegać prawidłowo, powstają zastoje, które z kolei powodują tworzenie się obrzęków. Wyróżnić można kilka mechanizmów wywołujących opuchliznę, m.in.:

• Zaburzenia odpływu krwi żylnej lub chłonki – mogą sprzyjać gromadzeniu się płynu w tkankach. 
• Reakcja zapalna lub alergia powodująca zwiększenie przepuszczalności naczyń krwionośnych – kiedy dochodzi do infekcji albo reakcji alergicznej, ściany naczyń krwionośnych tracą szczelność i osocze może przedostawać się do tkanek.
• Problemy ogólnoustrojowe, w tym zaburzenia gospodarki wodno-elektrolitowej i ciśnienia tętniczego – woda nie jest prawidłowo transportowana do krwiobiegu lub z niego wydalana, a zamiast tego przedostaje się do tkanek; wynika to często z nieprawidłowej pracy nerek, tarczycy lub serca.

Obrzęk tego typu nie zawsze musi oznaczać problemów ze zdrowiem, czasem jest po prostu oznaką, że należy wprowadzić pewne zmiany w trybie życia lub żywieniu. Skąd zatem bierze się opuchniętą twarz? Przyczyn może być wiele i niektóre mogą wydawać się nieoczywiste.

Najczęstsze przyczyny opuchnięcia twarzy

Można wymienić kilka najczęściej występujących przyczyn opuchlizny twarzy. Zazwyczaj są to czynniki związane ze stylem życia i codziennymi nawykami, reakcjami alergicznymi, infekcjami, poważniejszymi chorobami lub przyjmowaniem niektórych leków. 

Do najczęstszych przyczyn, które nie wiążą się z problemami zdrowotnymi, należą:

• nadmierne spożycie soli i odwodnienie,
• poranne gromadzenie się płynu w tkankach, związane m.in. z pozycją ciała podczas snu,
• spożycie dużej ilości alkoholu,
• przewlekły stres i związane z nim zaburzenia hormonalne.

Są one zwykle związane z zaburzeniem gospodarki wodno-elektrolitowej, a także działaniem grawitacji przy braku ruchu. Organizm magazynuje wodę w odpowiedzi na odwodnienie. Nerki regulują natomiast ilość sodu i wody wydalanych z organizmu, więc po spożyciu dużej ilości soli pracują intensywniej. Alkohol może sprzyjać obrzękom m.in. przez wpływ na gospodarkę wodną organizmu. Z kolei stres prowadzi do nadmiernej produkcji kortyzolu, który zaburza retencję wody i sodu w organizmie.

Bywa jednak, że obrzęki twarzy wynikają z poważniejszych zaburzeń funkcjonowania organizmu, takich jak m.in.:

• niedoczynność tarczycy i spowolnienie metabolizmu w wyniku zbyt niskiego poziomu hormonów tarczycy T3 i T4;
• wahania poziomu hormonów (zwłaszcza progesteronu) w czasie ciąży, w trakcie cyklu menstruacyjnego oraz w okresie menopauzy;
• alergia kontaktowa i powietrznopochodna objawiająca się powierzchniowym obrzękiem w miejscu kontaktu z alergenem;
• obrzęk naczynioruchowy, czyli obrzęk obejmujący głębsze warstwy skóry, będący reakcją alergiczną np. na pokarm, jad owadów lub leki;
• zakażenia miejscowe, np. zakażenia zębopochodne, róża lub ostre zapalenie zatok;
• niewydolność krążenia i zastój krwi w żyłach;
• choroby nerek, które zaburzają gospodarkę wodną.

Czasami obrzęk twarzy wynika z działań niepożądanych niektórych preparatów, np. leków przeciwnadciśnieniowych, niesteroidowych leków przeciwzapalnych czy glikokortykosteroidów. Jeśli trudno ustalić jego przyczynę, utrzymuje się lub nawraca, konieczna jest konsultacja z lekarzem. W takiej sytuacji opuchlizna może być objawem poważniejszego schorzenia lub oznaczać konieczność wdrożenia odpowiedniego leczenia.

Jakie obszary twarzy puchną najczęściej?

Wygląd obrzęku twarzy zależy od jego przyczyny. Może obejmować całą twarz, być miękka lub twarda, pojawiać się jedynie miejscowo lub w określonych porach dnia (zwykle rano). Obrzękowi mogą towarzyszyć inne objawy: ból, świąd, zaczerwienienie, pieczenie lub łuszczenie się skóry. Najczęściej problemem są:

• spuchnięte skronie – przyczynami mogą być m.in. stany zapalne w obrębie zatok, zębów lub stawu skroniowo-żuchwowego, zapalenie tętnicy skroniowej lub reakcje alergiczne;
• opuchnięte powieki (górne i dolne) oraz okolica pod oczami – zwykle są skutkiem niedoboru snu, zapalenia spojówek lub problemów z zatokami;
• opuchlizna na kościach policzkowych – przyczyną bardzo często są alergie, problemy stomatologiczne lub zapalenie ślinianek przyusznych;
• opuchnięte usta – zwykle są skutkiem reakcji alergicznej;
• obrzęk w okolicy żuchwy – zwykle związany jest z problemami ze śliniankami lub powiększeniem węzłów chłonnych.
• spuchnięty nos – zazwyczaj z powodu infekcji zatok.

Równomierny obrzęk całej twarzy może wiązać się zarówno z nadmiernym spożyciem soli i alkoholu, jak i z problemami z tarczycą lub układem krążenia. Może być też skutkiem reakcji alergicznej.

Sposoby na radzenie sobie z opuchlizną twarzy

Istnieje wiele domowych sposobów na to, jak szybko pozbyć się opuchlizny z twarzy.  Najlepszy efekt daje połączenie trzech elementów: chłodzenia, zmiany nawyków oraz delikatnego drenażu limfatycznego. Należy przede wszystkim:

• ograniczyć spożycie soli i alkoholu;
• spać na plecach, najlepiej z lekko uniesioną głową (na wyższej poduszce);
• wysypiać się (spać co najmniej przez 7 godzin);
• dbać o odpowiednie nawodnienie;
• wykonać delikatny masaż twarzy dłońmi, rollerem, kostkami lodu lub kamieniem Gua Sha;
• przykładać do twarzy zimne kompresy;
• stosować kompresy z rumianku lub świetlika;
• nałożyć na twarz kosmetyk chłodzący lub domową maseczkę, np. z ogórka.

Jeśli obrzęk pojawia się gwałtownie, towarzyszą mu inne objawy, utrzymuje się przez dłuższy czas lub utrudnia funkcjonowanie, należy skonsultować się z lekarzem i wykonać badania, aby wykluczyć poważniejsze przyczyny i – w razie potrzeby – wdrożyć leczenie. Natomiast jeżeli opuchlizna obejmuje język oraz gardło i utrudnia oddychanie, należy zgłosić się do lekarza natychmiast.

U kogo najczęściej pojawiają się obrzęki twarzy?

Na obrzęki twarzy bardziej narażone są osoby z przewlekłymi chorobami, zwłaszcza nerek i układu krążenia, zaburzeniami hormonalnymi, a także osoby, które nie stosują zbilansowanej diety lub się nie wysypiają. Z tym problemem często muszą mierzyć się również kobiety w ciąży oraz kobiety w okresie menopauzy. Sporadycznie ten objaw może pojawiać się właściwie u każdego i być efektem przemęczenia, odwodnienia lub drobnych infekcji. Jeśli jednak występuje często, nie można go lekceważyć, ponieważ stanowi wtenczas sygnał, że równowaga organizmu została zaburzona, co wymaga konsultacji z lekarzem.